Indrit Maraku » Gazetaria

Kur NYTimes pyet nese duhet te thote te verteten

Indrit Maraku — Thu, 12 Jan 2012 22:27:19 +0000

Ne nje artikull me titull “Should The Times Be a Truth Vigilante?”, nje prej redaktoreve te New York Times pyeste lexuesit nese gazeta e famshme duhej te thonte te verteten ne rastet kur te intervistuarit apo protagonistet e nje ngjarje e modifikojne ose falsifikojne ate. Pyetja duket gati retorike… eshte normale qe lexuesit duan te mesojne nga gazeta se si qendron e verteta! Kete ne fakt e pranon edhe vete redaktori. Epo atehere perse nuk ndodh keshtu?

Shembulli qe sjell redaktori eshte: shpesh, nje prej kandidateve republikane per presidencen amerikane, Romney, akuzon presidentin Obama se kerkon falje ne emer te Shteteve te Bashkuara gjate fjalimeve te tij. Ne kete rast, si duhet te veproje gazeta? Te theksoje ne shkrim nje gje te tipit: “… ne te vertete presidenti Obama nuk e ka perdorur asnjehere fjalen falje ne fjalimet e tij”, duke rrezikuar qe te ngjaje e njeanshem?

Shkrimi i redaktorit te NYTimes ka hapur nje debat te madh ne mediat amerikane. Shume lexues jane shprehur te zhgenjyer pasi mendonin se e verteta ishte objektivi kryesor i gazetes se tyre. Disa prej komenteve poshte artikullit e shprehin qarte kete.

Po c’ka ndodhur me shtypin amerikan, kur ky ka hequr dore prej te vertetes? Jay Rosen shpjegon se “diçka ndodhi ne shtypin tone gjate 40 viteve te fundit qe asnjehere nuk u be me dije dhe qe sot do te mohohej nga maxhoranca e redaksive profesionale. Diku pergjate rruges, thenia e te vertetes u parakalua nga prioritete te tjera ndaj te cilave shtypi mainstream u ndje me shume i detyruar. Ato perfshijne gjera si ‘ruajtja e objektivitetit’, ‘mos dhenia e nje gjykimi’, ‘refusimi i krahmbajtjes’ per te arritur deri ne ate qe une quaj Kendveshtrim nga Askund”.

Por si eshte e mundur qe thenia e te vertetes te kaloje ne plan te dyte ne nje biznes si ai i gazetarise? Eshte sikur te thuash qe doktori nuk vendos me si prioritet te pare shpetimin e jetes se pacientit – thote profesor Rosen – por marrjen e pageses nga shoqeria e sigurimeve. “Kjo shkaterron gazetarine si nje sherbim publik dhe profesion i nderuar”. Nese nuk e ka shkaterruar ende, tashme.

Nuk ka artikuj te ngjashem!

NXITONI! Tragjedia e nje titulli

Indrit Maraku — Thu, 10 Nov 2011 17:39:44 +0000

FATE PRESTO (NXITONI) ulerin sot ne faqe te pare gazeta italiane Il Sole 24Ore. Momenti eshte tragjik dhe duket qe ne formen e titullit te zgjedhur, shkruar me germa te medha.

Artikuj te ngjashem:

Lajmi i doreheqjes (dhe pergenjeshtrimi) i nje kryeministri ne social media

Indrit Maraku — Tue, 08 Nov 2011 14:20:12 +0000

Nje Storify qe shpjegon si lindi ne social media lajmi mbi doreheqjen e kryeministrit italian Silvio Berlusconi qe, para se te pergenjeshtrohej nga vete i interesuari ne Facebook, beri Bursen te fluturonte. Nje fenomen i habitshem qe me shume se sa me mediat shoqerore si platforme ka te beje me kulturen e informacionit politik ne Itali.

Artikuj te ngjashem:

Jo-gazetaret tane dhe mashtrimi i Tiranes mbi hacker-in serb

Indrit Maraku — Wed, 13 Jul 2011 16:07:37 +0000

Tashme e dime te gjithe qe ceshtja e deklaratave te presidentit rumun mbi shqiptaret dhe pavaresine e Kosoves nuk eshte e vertete. Por nese ka diçka vertete “fantastike” ne kete histori te sajuar eshte fakti se edhe ata qe hodhen zyrtarisht “drite” mbi ngjarjen (Ministria e Jashtme shqiptare) ne te vertete shtuan nje mashtrim mbi mashtrimin fillestar. Historia e hacker-it serb eshte komplet e sajuar dhe gazetaret shqiptare deshtuan, jo nje, por dy here ne te njejten ngjarje.

Deshtimi i pare

Mjafton te lexosh dy paragrafet e para te artikullit ne italisht nga i cili lindi i gjithe debati per te kuptuar se ka dicka qe s’shkon. Ne rradhe te pare, autori nuk thote kur dhe ku i ka thene presidenti rumun keto fjale. Pra mungon konteksti, gje qe nje gazetar duhet ta kuptoje menjehere sepse ai vete, kur shkruan mbi kete ngjarje ne shqip duhet t’i pergjigjet ketyre pyetjeve, te cilat jane dy nga 5W-te e famshme qe duhet te gjendjen ne nje tekst gazetaresk.

Perveç kesaj, bie menjehere ne sy mungesa e thonjezave. Ne te tilla raste çdo gazetar vendos akuzat me te renda ne thonjeza per te ruajtur sidomos prapanicen ne raste denoncimesh: pra kufizohet te citoje. Tjeter element i habitshem: ne paragrafin e dyte GJENDET GATI NJE FJALI E TERE E SHKRUAR ME GERMA TE MEDHA dhe kjo nuk eshte absolutisht e lejueshme pervec bisedave ne chat me miqte (por edhe aty eshte bezdisese). Akoma: mjaftonte te klikohej mbi emrin e autorit per te pare qe ne artikujt e tjere te firmosur prej tij shfaqet hapur nje ndjenje anti-shqiptare. Dhe e fundit, si ka mundesi qe asnje gazetar nuk e pyeti veten pse nje deklarate kaq e forte nuk gjendej ne asnje media tjeter italiane, te cilat shtypi shqiptar i ndjek gjithmone me shume kujdes?

Deshtimi i dyte

Me pas del VizionPlus dhe thote se Ministria e Jashtme shqiptare i ka thene se artikulli ishte veper e nje hacker-i serb. Te gjithe fshijne cfare kane shkruar fillimisht dhe raportojne versionin e VizionPlus, çuditerisht kete here duke e cituar, por serisht pa asnje verifikim. E te mendosh se mjaftonte fare pak gje!

Ne faqen online te JulieNews.it gjenden adresat email te redaksise. Une perdora njeren prej tyre dhe kontaktova pergjegjesin per lajmet nga bota duke i kerkuar nje konfirmim nese faqja e tyre ka qene apo jo objekt sulmi. Ai jo vetem qe nuk e konfirmoi kete por ne nje fare menyre pranoi qe behej fjale per nje gabim nga ana e tyre, qe edhe ata nuk kishin verifikuar lajmin dhe se e bene kete vetem pasi ne redaksi filluan te mberrinin shume kerkesa per sqarime. Kur kuptuan qe behej fjale per nje lajm te shpikur e hoqen ate. Ne fund, kerkoi falje per shqetesimin e krijuar.

Email nga JulieNews.it

Pra, nuk dihet se per çfare motivi, Ministria e Jashtme shqiptare ka sajuar vete historine e hacker-it serb dhe ne kete rast do te ishte e drejte e Beogradit te kerkonte sqarime. Kjo konfirmohet edhe nga redaksia e AlbaniaNews.it: Darien Levani ka kontaktuar personalisht autorin e artikullit (i cili i perket etnise rom dhe jeton ne Itali) dhe pas nje dialogu te shkurter ai ka pranuar se shkrimi i tij ishte komplet i sajuar pasi eshte i merzitur me shqiptaret ne lidhje me gjendjen e minoritetit rom dhe te drejtat qe ai gezon ne Shqiperi.

Post Scriptum

Ana me e habitshme e tere kesaj historie, gjithesesi, eshte nje tjeter dhe ka te beje me paragjykimet etnike (per te cilat edhe ne shqiptaret qe jetojme jashte shpesh ankohemi). Meqenese, sipas autorit, shqiptaret perçmojne etnine rom, ai i quan shqiptaret jevgjite duke i vene fjalet ne gojen e presidentit rumun. Nderkohe, shqiptaret fillojne te mbushin komentet poshte lajmeve online dhe forumet me sharje ndaj rumuneve duke i quajtur ata me perçmim jevgjite; duke mbyllur keshtu qarkun dhe indirekt duke konfirmuar e legjitimuar akuzen fillestare te autorit. A nuk eshte e gjithe kjo mahnitese?

Artikuj te ngjashem:

“Gazetaret bashkefajtore ne justifikimin e lufterave dhe masakrave”

Storify: Jepini nje kontekst ngjarjes qe po tregoni

Indrit Maraku — Wed, 27 Apr 2011 15:49:26 +0000

YouTube, Twitter, Facebook… social media ne pergjithesi, eshte kthyer ne nje burim per kedo qe prodhon informacion, qofte gazetar apo blogger. Por shpesh ky fluks materialesh qe na rrethon eshte aq i madh saqe behet e veshtire te kuptosh diçka. Ketu behet i nevojshem Storify qe te lejon te perzgjedhesh materialet me te rendesishme, ti rendisesh ato ne menyren me te pershtatshme dhe te krijosh nje kontekst qe te mundesoje kuptimin nga ana e lexuesit.

Storify eshte jashtezakonisht i thjeshte ne perdorim: ne te majte gjenden te gjitha burimet nga te cilat mund te peshkosh materiale (Twitter, Facebook, video ne YouTube, foto, feed RSS, pjese te nje artikulli qe kerkon permes Google pa braktisur faqen ose qofte edhe nje artikull i plote); me nje drag&drop kalon ne djathte te ekranit çfare te nevojitet per te ndertuar historine qe deshiron te tregosh. Pasi ke grumbulluar tere elementet mund t’i rendisesh ato sipas deshiresh dhe te shtosh tekst mes tyre per te krijuar nje nderlidhje.

Te gjitha keto mund t’i besh edhe ne blogun tend por ajo qe sipas meje eshte arma me e forte e Storify eshte se me kete sherbim gjithçka kryhet brenda shume pak minutash pa pasur nevoje te hapesh dhjetera faqe. Ne faqen tende online me pas do te duhet te shtosh linkun per çdo material qe ke perdorur. Ndersa Storify e ben kete automatikisht, duke respektuar ne te njejten kohe edhe te drejtat e autorit te materialit origjinal.

Pasi ke kompletuar gjithçka mund te publikosh historine tende e ta shperndash ate ne Twitter e Facebook. Por çfare eshte me e rendesishmja, mund ta perfshish ate (embed) ne nje artikull te faqes apo blogut tend. Nese deshiron te shohesh si ngjan nje histori e ndertuar me Storify ketu gjen nje qe kam krijuar ne italisht ne lidhje me shtypin italian dhe materialet e WikiLeaks mbi burgun e Guantanamo-s. Ndersa ketu te njejten histori e kam perfshire ne nje post ne versionin italisht te blogut.

Storify ka vetem dy dite qe ka kaluar ne public beta dhe per momentin nje histori mund ta perfshish ne blog WordPress self-hosted permes nje kodi javascript, ne Tumblr dhe Posterous. Video me poshte ndihmon per te krijuar nje ide:

Nje prej themeluesve te ketij sherbimi ka nje eksperience te gjate si gazetar ne AP ndaj dhe Storify i drejtohet nje publiku qe prodhon informacion online pasi thjeshtezon ne maksimum nje prej aktiviteteve tikipe te gazetarit: zgjedhjen e materialeve dhe renditjen e tyre; thene ndryshe, ndihmon ne krijimin e nje strukture. Redaksite e disa prej mediave me te medha ne bote si Washington Post dhe Al Jazeera English po e perdorin ate qe kur ishte ne beta te mbyllur.

Per ke perdor si browser Google Chrome ekziston nje extension ne adresen chrome.storify.com qe lehteson akoma me shume punen perzgjedhese ndersa per browser te tjere gjeni nje bookmarklet ne fund te faqes kryesore.

Nuk dua te tregohem teper entuziast por Storify rrezikon te kete nje impakt te ngjashem me ate te videove te YouTube qe tashme jemi mesuar t’i shohim te perfshira ne çdo faqe online.

Artikuj te ngjashem:

Me thane se i kam shkruar gazetes Shekulli!!!

Indrit Maraku — Mon, 18 Apr 2011 10:30:59 +0000

Tre shkrime rresht ku permedet “Shekulli”, me erdhi ne maje te hundes edhe mua. Por meqe ketu flitet shpesh per kulturen e Internetit, kjo ja vlen te permendet. Lexoj nje koment qe me pershendet per nje leter qe i paskam derguar gazetes Shekulli dhe nuk kuptoj se çfare i referohet. Me pas me vjen citimi ne Twitter dhe gjithçka eshte e qarte.

Gazeta ne fjale ka marre artikullin tim te fundit ne kete blog me titull “Arvizu si Berisha?” dhe e ka publikuar ne faqen e saj online ne kendin e Letrave nga lexuesit me titullin “Nje vendim qe s’ka gje te ngjashme me diplomacine”.

Ne te vertete une nuk i kam derguar asnje leter gazetes… per te qene i sinqerte nuk e kam idene as se çfare adrese ka. Per me teper, eshte eleminuar komplet paragrafi qe i referohet rastit Berisha-News24 dhe nuk ka asnje link qe çon ne materialin origjinal. Per te mos folur per faktin qe ne fund te ketij blogu shkruhet qarte: Copyright Indrit Maraku – All rights reserved.

Nuk kam ndermend t’i futem nje polemike me Shekullin, por kjo eshte kultura qe mediat tona kane mbi Internetin. I mbroj kur mendoj se duhen mbrojtur, por ne kete rast duhen kritikuar ashper.

Artikuj te ngjashem:

Arvizu si Berisha?

Arvizu si Berisha?

Indrit Maraku — Sun, 17 Apr 2011 16:06:07 +0000

SQARIM: Ky artikull eshte publikuar nga Shekulli online (perveç nje paragrafi) ne kendin e Letrave te lexuesve. Ne te vertete nuk i kam shkruar asnjehere gazetes Shekulli: per me shume lexo ketu.

Lexoj kudo qe vendimi i Ambasades se SHBA per te bllokuar çdo komunikim me gazeten “Shekulli” eshte i paprecedente. Ndoshta nga pikepamja e nje ambasade qe çensuron nje gazete eshte vertete keshtu, por te gjithe e dime rolin e fuqishem qe Ambasada Amerikane luan ne Tirane, jo vetem mbi politiken vendase por edhe mbi opinionin publik. “Pushteti” i saj eshte i padiskutueshem dhe nese e shohim vendimin ne fjale pikerisht nga pikepamja e marredhenieve te pushtetit me median, gjejme edhe precedente te ngjashme.

Pak vite me pare Kryeministri Berisha ishte shume i merzitur me TV News24 per kritikat e vazhdueshme aq sa urdheroi bllokimin e marredhenieve mes Partise Demokratike dhe ketij televizioni: gazetaret e News24 nuk mund te merrnin pjese ne konferencat per shtyp te PD-se dhe komunikatat nga selia blu injoronin median ne fjale. New24 arrinte gjithesesi te siguronte materialet filmike nga konferencat per shtyp fale solidaritetit te televizioneve te tjera qe ja kalonin ato nen dore, fshehurazi per shkak se rrezikonin te pesonin te njejten çensure.

Rasti i Ambasades Amerikane me gazeten Shekulli – ndonese nuk ka asgje te ngjashme me diplomacine – tregon qarte se si pushteti ne Shqiperi, i çfaredolloj natyre qofte, i konsideron mediat vendase. Me siguri flaja “kinezerira” qe ofendoi kaq shume ambasadorin Arvizu nuk eshte kulmi i elegances, por eshte nje shprehje e gjuhes shqipe qe nuk i referohet nje race por propagandes dhe populizmit qe qendron pas nje mesazhi.

Nese ndokush ka nevoje per ndonje shembull tjeter mbi pushtetin e Ambasades se SHBA ne Tirane e gjen ate edhe ne letren shpjeguese te opionistit Ilir Yzeiri ku thekson se nese akuza per racizem do t’i kishte ardhur nga dikush tjeter do ta kishte denoncuar ate ne gjykate dhe do te kishte kerkuar demet morale. Perse nuk e ben edhe me Ambasaden Amerikane?

Edhe deklarata e Unionit te Gazetareve Shqiptare (UGSH) me ngjan me shume me nje ulerime me ze te ulur… largqofte se mos e shqetesojme ambasadorin. UGSH, qe zakonisht e ngre zerin shume me teper, nga njera ane pranon shkeljen e etikes profesionale ne artikullin e Yzeirit dhe nga ana tjeter uron qe problemi te zgjidhet me mirekuptim. Ne pritje te financimit per ndonje seminar?

Nese “kinezerirat” merziten ambasadorin, ne shqip kemi edhe nje shprehje tjeter per te cilen s’ka seç thote: “Me thuaj me cilin rri e do te te them kush je”! Dhe duke qendruar mes politikes shqiptare ambasadori Arvizu ka mesuar ta neperkembe njesoj median duke harruar se ne vendin e tij Presidenti Obama – ndonese kritikohet ashper nga disa media qe hetojne jo vetem mbi prejardhjen e tij por edhe mbi fene – nuk ka bllokuar asnje media ne Shtepine e Bardhe.

Me vjen keq ta them por me vendimin e tij ambasadori Arvizu konfirmoi titullin e artikullit te Yzeirit: “Ambasadori i vogel i nje vendi te madh”.

Artikuj te ngjashem:

Me thane se i kam shkruar gazetes Shekulli!!!

Media te reja, zakone te vjetra

Indrit Maraku — Tue, 12 Apr 2011 16:32:59 +0000

NiemanLab ka studiuar kohet e fundit mesazhet e publikuara ne Twitter permes The Daily, gazeta e Rupert Murdoch e disponueshme vetem ne iPad, sidomos persa i perket harkut ditor. Te dhenat qe dalin jane mjaft habitese, veçanerisht nese krahasohen me mesazhet (tweet, cicerime) e publikuara ne Twitter nepermet gjithe programeve te tjera (qofte per kompjuter, qofte per celuare) si dhe faqes web te platformes.

Ne tabelen qe shihni me poshte, grafiku blu perfaqeson cicerimat e publikuara nga brenda programmit te Daily-t, ndersa grafiku i gjelbert tere morine e cicerimave qe dergohen ne Twitter gjate 24 oreve (Eastern time). Cicerimat e derguara nga iPad arrijne dy kulme gjate dites: njeri heret ne mengjes nga ora 7:00 ne oren 8:00, tjetri ne darke nga ora 8:00 deri ne oren 10:00. Ndersa aktiviteti ne Twitter i atyre qe nuk perdorin programin e gazetes ndjek nje tendence komplet te ndryshme qe praktikisht perket me oret e punes, ku frekuenca me e larte arrihet nga ora nente e mengjesit ne oren pese te mbasdites.

Duke gjykuar nga keto te dhena mund te themi se leximi i The Daily nga ana e publikut te tij i ngjan tmerresisht atij te gazetave klasike te shtypura ne leter; thene ndryshe, ne mengjes heret para se te shkojme ne pune dhe ne darke kur kthehemi ne shtepi. Dhe kjo habit jo pak nese mendojme qe The Daily publikohet ne iPad, nje prej suporteve me “mobile” qe ekzistojne pas celularit e qe te lejon ta marresh kudo me vete.

Artikuj te ngjashem:

Lajmi i doreheqjes (dhe pergenjeshtrimi) i nje kryeministri ne social media

“Gazetaret bashkefajtore ne justifikimin e lufterave dhe masakrave”

Indrit Maraku — Wed, 23 Feb 2011 16:55:13 +0000

“Gazetaria e keqe eshte pergjegjese per vdekjen e mijerave njerez ne konfliktet ne Irak dhe Afganistan”, mendon gazetari dhe regjizori John Pilger. Ne dokumentarin e tij te fundit, “The War You Don’t See”, permes intervistave me reporteret e kanalave me te medha televizive dhe komisareve te OKB-se, Pilger tregon sa shume eshte manipuluar informacioni nga ata qe u interesonin konfliktet per te shfrytezuar burimet natyrore dhe jo per te eksportuar demokracine.

Ne nje interviste per gazeten italiane Il Fatto Quotidiano pohon se 90% e te vdekurve ne Bagdad do te ishin evituar nese gazetaret do te kishin hetuar mbi mashtrime si armet e shkaterrimit masiv te Saddam Hussein dhe nuk do te kishin pranuar perkulur deklaratat e zedhenesve qeveritare.

Ish i derguar lufte ne Vietnam dhe Egjipt, Pilger ka hetuar ne kete dokumentar mbi mekanizmin qe beri mbi 700 gazetare embedded ne Irak te silleshin si populli qe i puth doren sulltanit: nga frika e humbjes se vendit te punes apo se mos konsideroheshin si anti-patriote, kane pranuar te vezhgojne vetem çfare qeverite, permes forcave te armatosura, lejonin qe te shikohej.

Numri i viktimave te pafajshme ka kaluar nga 10% ne Luften e Pare Boterore ne 70% ne Vietnam e ne 90% ne Irak. Viktima per te cilat, sipas Pilger, edhe gazetaria eshte pergjegjese pasi ka funksionuar si megafon i propagandes se qeverive duke e shperndare ate si te vertete.

Cfare frikeson me shume qeverite eshte denoncimi i abuzimeve dhe mashtrimeve. Ndaj dhe Pilger ka qene kohet e fundit edhe nje prej mbeshtetesve me te fuqishem te WikiLeaks. Kjo e fundit “i detyron pushtetet te jene pergjegjese per veprimet e veta, gje qe normalisht duhet ta beje gazetaria. WikiLeaks ofron informacionet qe dikur garantonte sherbimi publik. Sot mediat jane kthyer ne jehone e pushtetit ndaj dhe Assange ka kaq shume popullaritet. Eshte nje gazetar i mire objekt presionesh te forta dhe per kete duhet mbrojtur”.

Artikuj te ngjashem:

Jo-gazetaret tane dhe mashtrimi i Tiranes mbi hacker-in serb

Ishte vetem nje iLuzion?

Indrit Maraku — Mon, 03 Jan 2011 22:31:42 +0000

Pikerisht ndersa Murdoch pergatitet te hedhe ne treg gazeten e tij The Daily, vetem per iPad, nga Shtetet e Bashkuara mberrijne disa te dhena aspak optimiste mbi numrin e shitjeve te gazetave ne platformen e krijuar nga Apple. Ajo qe duhej te ishte shpetimtarja e gazetarise tani po kthehet ne nje iluzion.

Nderkohe, edhe Google po perpiqet te krijoje nje dyqan virtual per shitjen e gazetave per te gjitha ato tablet qe perdorin Android. Dhe duket se edhe Google ka ndermend te ndjeke nje model (jo vetem ekonomik) te ngjashem me ate te krijuar nga Apple. Por, kur edhe origjinali nuk eshte se funksionon kaq fort mire, c’kuptim ka ne kete pike ta kopjosh ate?

Artikuj te ngjashem:

Media te reja, zakone te vjetra